شمس الدين محمد بن محمود آملي
130
نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )
جنس لون و آن پنج طبقه است يعنى پنج قسمست صفرت و حمرت و خضرت و سواد و بياض و طبقه صفر ترا شش طبقه است : اول تبنى و سبب او قصور هضم كند . دوم اترجى و سبب او حسن حال هضمست كه تابع حرارت معتدله است در كبد . سوم اشقر و سبب او زيادتى حرارت از حرارت اترجى . چهارم اصفر نارنجى و سبب او زيادتى حرارت از حرارت اشقر . پنجم نارى و سبب او زيادتى حرارت از نارنجى ، ششم زعفرانى و سبب او زيادتى حرارت از حرارت نارى . و طبقه خضرترا پنج مرتبه است : اول فستقى و آن دلالت كند بر برودت . دوم اسما نجونى و برودت اينجا قويتر بود . سوم نيلى و برودت اينجا قويتر از آسمان جونى بود . چهارم كراثى و اين دلالت كند بر احتراق خلط . پنجم زنجارى و دلالت اين بر احتراق خون قوىتر بود . و طبقه سواد را چهار مرتبه است : اول اسودى كه انتقال او با سوداد از طريق زعفرانيت بود و اين دلالت كند بر سودائيكه از احتراق صفرا حادث شده باشد . دوم سوادى كه انتقال او با سوداد از طريق قتمة بوده و اين دلالت كند بر سوداى دموى سوم سوادى كه انتقال او باسوداد از طريق خضرت بوده باشد و اين دلالت كند بر سوداى صرف با كثرت جمود .